Ekranlama etkinliği: yansıma, soğurma, yarıklar ve dikişler
Bir ekranın alanı nasıl zayıflattığı, deri derinliği, yarık ve dikişlerin neden malzemeden daha belirleyici olduğu ve conta ile kapak tasarımında dikkat edilecek noktalar.
Ekran, iki bölge arasında elektromanyetik alanın geçişini azaltan iletken bir engeldir. Aynı ekran iki yönde de çalışır: İçerideki gürültüyü dışarı sızdırmaz, dışarıdaki alanı içeri sokmaz. Başarısı ekranlama etkinliğiyle (SE) ölçülür ve desibel (dB) olarak ifade edilir. Ancak pratikte ekranın başarısını çoğu zaman metalin kalınlığı değil, üzerindeki küçük delikler ve birleşim yerleri belirler.
Bir ekran alanı nasıl zayıflatır?
Şekil: Düzlem dalganın metal levhaya çarpması. Bir kısmı yansır, bir kısmı metalin içinde soğurulur, kalan bölüm ise geçer. Yarık varsa ek bir sızıntı yolu oluşur (şematik animasyon).
Etkinlik üç katkının dB cinsinden toplamıdır:
- Yansıma kaybı. Alan metal yüzeye ulaştığında empedans farkı yüzünden büyük bölümü geri döner. Elektrik alan ve düzlem dalga için yüksektir. Düşük frekanslı manyetik alan için çok küçüktür.
- Soğurma kaybı. Alanın bir kısmı metale girer, akım doğurur ve ısıya dönüşür. Kayıp, kalınlığın deri derinliğine oranına bağlıdır. Yaklaşık değer 8,7 × (kalınlık / deri derinliği) dB’dir.
- Çoklu yansıma düzeltmesi. Yalnızca ince ekranlarda ve düşük frekansta anlamlıdır.
Deri derinliği frekansla azalır. Bakır için 1 MHz’de yaklaşık 66 µm, 100 MHz’de yaklaşık 6,6 µm’dir. Dolayısıyla yüksek frekansta ince bir bakır tabaka ya da kaplama bile etkili olabilir. Şart, tabakanın kesintisiz olmasıdır.
Neden böyle? Akım metalin yalnızca yüzeyine yakın akar. Frekans yükseldikçe bu yüzey tabakası incelir. Alan o kadar hızlı sönümlenir ki birkaç deri derinliği kalınlık bile yeterli olur.
Düşük frekanslı manyetik alan ayrı bir problemdir
50 Hz ve ses frekanslarında yansıma çok küçük, bakır ve alüminyumun deri derinliği ise milimetre mertebesindedir. Bu nedenle bu metaller manyetik alana karşı zayıf kalır. Çözüm iki yönlüdür: Yüksek geçirgenlikli malzemeler (mu-metal, bazı çelikler) alanı kendi içinden dolaştırır, ya da mesafeyi artırıp akım halkalarının alanını küçültürsünüz. Yüksek geçirgenlikli malzemelerde doyma, mekanik gerilme ve birleşim yerleri ayrıca düşünülmelidir.
Yarıklar ve dikişler neden belirleyicidir?
Bir yarık, küçük bir yarık anteni gibi davranır. Sızıntı, yarığın en uzun boyutuna l bağlıdır. l, dalga boyunun yarısından (λ/2) küçük olduğunda ilk tahmin olarak yarık etkinliği 20·log₁₀(λ / 2l) dB’dir. Örnek: 100 mm’lik bir yarık 150 MHz’de yaklaşık 20 dB sağlar, 1,5 GHz’de ise neredeyse hiç koruma sağlamaz. Bu bir ders kitabı formülüdür ve ilk tahmin içindir. Yarığın şekli, sayısı ve iç rezonanslar sonucu değiştirir.
Çıkarılacak ders açıktır: Büyük bir levhadan oluşan “kalın” kabin, tek bir uzun dikiş yüzünden delik deşik bir kabin kadar zayıf olabilir.
Dikiş, kapak ve havalandırma tasarımı
- Dikişleri kısa ve kesintisiz yapın. Üst üste binen kenarlar kullanın.
- Az sayıda büyük vida yerine çok sayıda, sık aralıklı vida veya yaylı kontak parmakları kullanın.
- İletken conta (örgü, yaylı parmak, iletken elastomer, iletken kumaş) yeterli sıkıştırmayla ve temiz yüzeyle çalışır. Boya ve anodize tabaka temas yüzeyinde sorun çıkarır.
- Uzun yarıkları küçük deliklere bölün.
- Havalandırma için petek (kesim frekansı altı dalga kılavuzu) paneller kullanın. Derinlikleri kesim frekansının çok altında yüksek zayıflatma sağlar.
- Gösterge penceresi gerekiyorsa iletken kaplı cam veya ince tel örgülü pencere seçin.
Delip geçen her iletken zayıf noktadır
Ekranı kesen her kablo, borunun veya telin içinden gürültü taşıyabilir. Sınırda önlem alın: Güç ve sinyal hatları için ekran duvarına bağlı filtre, konektör için 360° temaslı ekranlı konektör, kablo ekranı için 360° bağlantı, fiber optik için kesim altı tüp. Ekranlı odalar bu yüzden “büyük bir kutu” olarak değil, “iyi çözülmüş geçişler toplamı” olarak değerlendirilir.
Kontrol listesi
- Ekranlanacak frekans aralığını ve alan türünü (elektrik, manyetik, düzlem dalga) belirleyin.
- En düşük frekansa göre malzeme ve kalınlık seçin.
- Önce dikişleri ve birleşimleri tasarlayın, sonra malzemeyi.
- Her geçişi sınırda filtreleyin ve bağlayın.
- Sonucu ölçün: Yakın alan probuyla sızıntı arayın veya biçimsel bir SE ölçümü yapın.
Biliyor muydunuz? 100 mm’lik bir yarığın ekranlama etkinliği 150 MHz’de yaklaşık 20 dB iken 1,5 GHz’de yaklaşık sıfıra iner. Yani frekans on kat artınca yarığın sağladığı koruma tamamen kaybolur. (Kaynak: EMU ders kitaplarındaki yarık formülü; ekranlı muhafazaların ölçümü için IEEE Std 299 anılır.)
Ayrıca bakın
- Topraklama yöntemleri
- Filtreleme ve filtre yerleşimi
- Kablolama ve bağlantılar
- Tasarım kontrol listesi