EMC TürkiyeElektromanyetik uyumluluk bilgi sitesi

Enerji sistemlerinde EMU: trafo merkezleri, şebeke bağlantısı ve elektrikli araç şarjı

Güç sistemlerinin ve trafo merkezlerinin elektromanyetik ortamı, şebekeye bağlı cihazların harmonik ve flicker kuralları, elektrikli araç şarjında EMU ve yenilenebilir enerji eviricilerinin niteliksel EMU sorunları.

Enerji sistemlerinde EMU iki yönlü bir konudur. Bir yanda güç tesislerinin kendisi güçlü bozukluk kaynaklarıdır: büyük akımlar, yüksek gerilimler, hızlı anahtarlama. Öbür yanda aynı tesislerde sayısal koruma röleleri, ölçüm ve haberleşme elektroniği çalışır ve bunların bu ortamda doğru çalışması gerekir. Bu yazıda trafo merkezlerini, şebekeye bağlı cihazları, elektrikli araç şarjını ve yenilenebilir enerji eviricilerini ele alıyoruz. Sayısal sınır ve düzey vermeden, mantığı anlatıyoruz.

Trafo merkezi: güçlü bir ortam, hassas elektronik

Trafo merkezi ve güç santralinde EMU ortamı: anahtarlama geçicileri, yüksek gerilim alanları, kontrol elektroniği

Şekil: Bir trafo merkezinin elektromanyetik ortamı. Yüksek gerilim donanımı, anahtarlama geçicileri ve alanlar ile kontrol ve koruma elektroniği aynı sahada bulunur (niteliksel, şematik).

Trafo merkezinde kesici ve ayırıcıların anahtarlanması hızlı geçici olaylar doğurur. Yıldırım olayları ve yüksek gerilim hatlarının elektrik ve manyetik alanları da ortamın parçasıdır. Uzun kontrol kabloları bu bozuklukları kolayca elektroniğe taşır. Bu nedenle güç santrali ve trafo merkezi ortamı için ayrı bir genel bağışıklık standardı vardır: IEC 61000-6-5. Bu standart, uygun bir ürün standardı yoksa, bu ortamda kullanılacak donanımın bağışıklık gereklerini tanımlar. Hangi sürümün ve hangi düzeylerin geçerli olduğunu standardı edinerek teyit edin.

Neden böyle? Ev ortamındaki bir ürün için “tipik bozukluk” bir ESD veya bir şebeke geçici olayıdır. Trafo merkezinde ise bozukluk çok daha güçlü ve çeşitlidir. Bu yüzden ortamın kendine özgü bir sınıflandırması vardır.

Şebekeye bağlı ürünler: harmonik ve flicker

Bir cihaz kendi içinde sessiz olabilir ve yine de şebekeye bozukluk yapabilir. Doğrusal olmayan yükler şebekeden sinüs olmayan akım çeker. Bu, şebeke frekansının katlarında harmonik akımlar demektir. Harmonik değerlendirmesi 50 Hz’in 40. katına kadar, yani 2 kHz’e kadar yapılır. IEC 61000-3 serisi kamu şebekesine olan yayılımı sınırlar:

  • 61000-3-2: Faz başına 16 A’ya kadar ekipmanın harmonik akımları.
  • 61000-3-3: Gerilim değişimleri ve flicker.
  • 61000-3-11 ve 61000-3-12: Daha yüksek akımlı ekipman için karşılıkları.

Gerilim çukurları ve kesintiler için bağışıklık yöntemi IEC 61000-4-11’dir (faz başına 16 A’ya kadar). 16 A’nın üzerinde IEC 61000-4-34 kullanılır.

Elektrikli araç şarjı

Şarj sırasında araç (veya şarj istasyonu) AC ya da DC şebekeye ve haberleşme hatlarına bağlanır. Bu, şebekeye iletim yolları açar. UN R10, “REESS’in şebekeden şarj edildiği mod” için araç ve ESA gereksinimleri içerir:

  • Harmonik akım yayılımı ile gerilim değişimleri ve flicker.
  • 0,15–30 MHz arasında AC ve DC güç hatlarında radyo frekanslı iletilen yayılım.
  • Şarj hatlarında hızlı geçici olaylara (EFT) ve darbeye (surge) bağışıklık.

R10’un 07 serisi, iletilen yayılım sınırlarını konut ve konut dışı şarj ortamları için ayırır. Ayrıntıyı resmî metinden okuyun.

Şarj istasyonunun kendisi (araç tarafına enerji veren ekipman) için ayrı bir EMU standardı vardır: IEC 61851-21-2. IEC 61851-1’in tanımladığı şarj modları (Mod 1’den Mod 4’e) basit bir prizden doğru akımlı hızlı şarja kadar bağlantı türlerini anlatır.

Yenilenebilir enerji eviricileri: niteliksel olarak

Güneş ve rüzgâr eviricileri hızlı anahtarlamalı güç elektroniğidir. Hızlı kenarlar, doğru akım ve alternatif akım tarafındaki kablolarda geniş bantlı ortak mod akımları doğurur. Bu kablolar antene dönüşebilir. Bu yüzden eviricilerde filtre, ekranlı kablo ve kablo ekranının 360° bağlantısı, filtreleme ve kablolama yazılarındaki ilkelerle aynıdır. Hangi ürün standardının uygulanacağı (örneğin sürücüler için IEC 61800-3) ürünün türüne ve ortamına göre belirlenir. Bu yazı bir eviricinin hangi standarda tabi olduğunu söylemez.

Kısa kontrol listesi

  1. Ortamı belirleyin: trafo merkezi, sanayi, konut, şarj noktası.
  2. Hangi standardın (genel, ürün ailesi) uygulanacağını yazın.
  3. Şebeke tarafındaki yayılımı (harmonik, flicker, iletilen yayılım) ayrı bir başlıkta değerlendirin.
  4. Uzun kablolar için ekran sonlandırma ve filtre kararını erkenden verin.
  5. Şarjla ilgili gereksinimleri araç ve istasyon tarafı olarak ayırın.

Biliyor muydunuz? Harmonik akımlar 50 Hz’in 40. katına, yani 2 kHz’e kadar değerlendirilir. Bu aralık radyo frekansı bandının çok altındadır ve ayrı ölçüm yöntemi, ayrı limitler gerektirir. (Kaynak: IEC 61000-3 serisinin konusu; harmonik aralığı için EMU standartlarının genel özeti.)

Ayrıca bakın

Kaynaklar

Son gözden geçirme: 16.11.2026.