EMC TürkiyeElektromanyetik uyumluluk bilgi sitesi

Yayılan yayılım ölçümü

Ürünüm neden 3 m'de geçti de 10 m'de kaldı? Yarı yansımasız odada anten yüksekliği taraması, dönen tabla, ölçüm mesafesi ve sınır çizgileri üzerine bir açıklama.

Bir üretici, ürününün 3 m’deki ölçümde rahatça geçtiğini, aynı ürünün 10 m’deki ölçümde ise kaldığını anlatıyor. İlk tepki “ölçüm hatalı” olur. Çoğu zaman ortada hata yoktur: iki ölçüm farklı bir cetvele göre okunmuştur. Bu sayfa, yayılan yayılım testinin neyi ölçtüğünü ve mesafenin neden sonucu değiştirdiğini anlatır.

Ne ölçülür?

Ürünün kendi isteği dışında havaya yaydığı elektromanyetik enerji ölçülür. Amaç, bu enerjiyi radyo hizmetlerini koruyan bir sınır çizgisiyle karşılaştırmaktır. Tüm ürünler için temel aralık 30 MHz ile 1 GHz arasıdır. Birçok standart, ürünün içindeki en yüksek frekansa bağlı olarak aralığı yukarıya, 6 GHz’e kadar uzatır.

Sınır çizgisi mesafeye bağlıdır. Alan, kaynaktan uzaklaştıkça zayıflar; bu nedenle 3 m için verilen sınır sayısal olarak 10 m için verilen sınırdan yüksektir. Standart hangi mesafeyi ve hangi sınırı veriyorsa, ölçüm ve değerlendirme ona göre yapılır. “3 m’de geçti” cümlesi, 10 m’nin sınırını bilmeden yorumlanamaz.

Dedektörler de aralığa göre değişir. 1 GHz’in altında yarı tepe (quasi-peak) dedektörü, üstünde tepe ve ortalama dedektörleri kullanılır. Tipik ölçüm bant genişlikleri 30 MHz–1 GHz için 120 kHz, 1 GHz üstü için 1 MHz’dir. CISPR 32’de B sınıfı radyasyon sınırları, aynı mesafedeki A sınıfı sınırlarının 10 dB altındadır.

Düzenek neden bu kadar ayrıntılı?

Yarı yansımasız odada yayılan yayılım düzeneği: 0,8 m masa, dönen tabla, 3 m mesafe, 1–4 m anten tarama aralığı, doğrudan ve yerden yansıyan ışın

Şekil 1. Yarı yansımasız odada yayılan yayılım düzeneği (yandan görünüş, şematik). Doğrudan ışın ile zeminden yansıyan ışın, anten yüksekliği taramasının nedenidir.

Ürün, yerden 0,8 m yüksekliğindeki iletken olmayan bir masaya, dönen tablanın üstüne konur. Alıcı anten, 3 m veya 10 m uzaklıkta bir anten direğine monte edilir. Oda, duvar ve tavanı soğurucu ile kaplı, zemini çıplak metal olan bir yarı yansımasız odadır.

Zeminin metal bırakılmasının sebebi, açık alan test sahasını (OATS) taklit etmektir. Antene iki yoldan dalga ulaşır: doğrudan gelen ve zeminden yansıyan. Bu ikisi bazı yüksekliklerde birbirini güçlendirir, bazı yüksekliklerde zayıflatır. Bu yüzden anten, 1 m ile 4 m arasında yukarı aşağı gezdirilir ve her frekansta en büyük okuma alınır. Ürünün ışıma deseni de her yöne eşit olmadığından tabla 0°–360° döndürülür. Ölçüm hem yatay hem düşey polarizasyonda tekrarlanır.

3D görselleştirme: dönen tabla üzerinde masa ve test edilen ürün; duvarlarda mavi piramit köpük soğurucular

3D görselleştirme. Dönen tabla, masa ve test edilen ürün; duvarlar piramit köpük soğurucu ile kaplı. Örnek bir EMC test laboratuvarı; yapılandırma ve ekipman değişir.

Kullanılan antenler genellikle şunlardır: yaklaşık 30–300 MHz için bikonik, 200 MHz’den 1 GHz ve ötesine log-periyodik, ikisini birleştiren bilog ve 1 GHz üzerinde çift sırtlı horn anten.

Tipik bir ölçüm akışı

  1. Kurulum: Ürün, çevre birimleri ve kablolar standardın tarif ettiği gibi yerleştirilir; en yüksek yayılımı veren çalışma modu seçilir.
  2. Ön tarama: Tepe dedektörüyle, birkaç tabla açısında ve iki polarizasyonda hızlı bir tarama yapılarak aday frekanslar bulunur.
  3. Nihai ölçüm: Her aday frekansta anten yüksekliği ve tabla açısı en yüksek okumayı verecek şekilde ayarlanır, ardından yarı tepe (veya standardın istediği) dedektörle ölçülür.
  4. Değerlendirme: Okuma sınırla kıyaslanır; marj, belirsizlik ve düzenek kaydedilir.

Başarısızlık ne söyler?

Aşım bir hata ilanı değil, kaynağı arama başlangıcıdır. En sık rastlanan kaynaklar:

  • güç, I/O, USB, Ethernet ve görüntü kablolarındaki ortak mod akımı: kablolar çoğunlukla asıl anten gibi davranır,
  • anahtarlamalı güç kaynakları ve DC–DC dönüştürücüler,
  • hızlı saatler, bellek yolları ve görüntü arayüzleri,
  • gövdedeki dikişler, yarıklar ve açıklıklar,
  • motor sürücüleri ve LED sürücüleri.

Hazırlık ve sık yapılan hatalar

Tipik bir ön hazırlık, kabloların üzerine akım probu takıp ortak mod akımına bakmaktır; kartın üstünde yakın alan probu ile sıcak noktalar aranabilir. Ayrıntılar ön uygunluk testleri sayfasındadır.

Sık hatalar şunlardır: ölçülen konfigürasyonu ürünün gerçek kullanımından farklı seçmek; kabloları standardın tarif ettiği biçimde değil, “düzgün görünsün” diye toplamak; mesafeyi ve sınırı birbirine karıştırmak; ölçülen konfigürasyonu sonradan değiştirip yeniden test ettirmemek.

Biliyor muydunuz? CISPR 32, üst frekans sınırını ürünün içindeki en yüksek frekansa göre 1 GHz ile 6 GHz arasında belirler. (Kaynak: CISPR 32, multimedya ekipmanı yayılımı.)

Ayrıca bakın

Kaynaklar

Son gözden geçirme: 16.11.2026.