EMC TürkiyeElektromanyetik uyumluluk bilgi sitesi

Standart atıflarını okumak

CISPR, EN, EN IEC ve TS EN öneklerinin farkı, yıl ve değişiklik ekleri, 'uyumlaştırılmış' sözcüğünün hukuki anlamı ve güncel baskının nereden kontrol edileceği.

Bir deney raporunda ya da bir uygunluk beyanında “EN 55032:2015 + A11:2020” yazıyor. Bu satır tam olarak neyi söylüyor? Önek ne anlama geliyor, iki nokta üst üste sonrasındaki sayı nedir, ”+ A11” neyi değiştirir ve bu hâlâ güncel mi? Bu sayfa bir standart atfını parça parça okumayı öğretiyor. Standartların kendi metinleri telif hakkına tabidir; burada yalnızca adlandırma sistemi anlatılır.

Bir atfın parçaları

Bir standart adı genellikle şu öğelerden oluşur:

  1. Yayımlayan kuruluşun öneki: CISPR, IEC, EN, EN IEC, TS EN, TS EN IEC gibi.
  2. Numara: Örneğin 55032 ya da 61000-4-2. Tire ile ayrılan bölümler, bir serinin alt belgelerini gösterir.
  3. Yıl: İki nokta üst üste işaretinden sonra gelir ve yayım yılını verir.
  4. Ekler: “A1”, “A2”, “A11” gibi eklerle “AC” ile gösterilen düzeltmeler. Ekler değişiklik getirir; AC ise yayımlanmış metindeki hataların düzeltilmesidir. Her ekin hangi kuruluştan geldiği standardın önsözünde yazılıdır.

Okuma örneği. “EN IEC 61000-4-2:2025”: Avrupa’nın, IEC kaynaklı bir belgeyi EN olarak benimsediğini; belgenin IEC 61000 serisinin 4-2 numaralı bölümü (ESD bağışıklığı) olduğunu; yılın 2025 olduğunu söyler.

Önekler: CISPR, IEC, EN, TS EN

Aynı teknik içerik, farklı katmanlarda farklı adlarla dolaşabilir:

  • CISPR ve IEC uluslararası belgelerdir. Örneğin CISPR 32, multimedya ekipmanının yayılımını anlatan uluslararası belgedir.
  • EN, Avrupa standardıdır. CENELEC gibi Avrupa kuruluşları yayımlar. Çoğu zaman uluslararası belgenin birebir benimsenmiş hâlidir; CISPR 32’nin Avrupa’daki karşılığı EN 55032’dir. EN IEC öneki, IEC belgelerinin 2018 dolaylarından beri yapılan Avrupa benimsemelerini gösterir. Avrupa ek farklar ekleyebilir, bu yüzden “aynı belge” varsayımı her zaman doğru değildir.
  • TS EN ve TS EN IEC, Türkiye’de TSE’nin bu Avrupa standartlarını Türk standardı olarak benimsemesidir. Ad, EN numarasını taşır. Kullandığınız metnin hangi sürümde olduğunu TSE kaydından kontrol edin.

Hiyerarşi şöyle özetlenebilir: uluslararası belge (CISPR/IEC) → Avrupa standardı (EN) → Türk standardı (TS EN). Ulusal benimsemelerde belge aynı teknik içeriği taşır, ama yayım tarihleri ve değişiklikler farklı olabilir.

Baskı ve geçiş: ESD örneği

IEC belgeleri “baskı” (edition) numarasıyla anılır. Baskı numarası, yılla birlikte okunmalıdır. Güncel bir örnek elektrostatik boşalma standardıdır: IEC 61000-4-2:2025 Baskı 3’tür. Avrupa’da EN IEC 61000-4-2:2025 olarak benimsenmiş, 2009 tarihli EN 61000-4-2’nin yerini almıştır. Yeni baskıda, örneğin, hava boşalması ucunun da kalibre edilmesi şartı eklenmiştir.

Önemli ayrıntı, geçiş tarihidir. Avrupa belgesinin önsözünde, çakışan ulusal standartların geri çekilme tarihi 30 Nisan 2028 olarak verilir. Yani yeni baskıya geçiş tek bir günde olmaz; eski ve yeni baskı bir süre bir arada anılabilir. Hangi baskıyla çalıştığınızı raporunuzda açıkça yazın.

Biliyor muydunuz? EN IEC 61000-4-2:2025, CENELEC tarafından 11 Nisan 2025’te onaylanmıştır ve çakışan ulusal standartların geri çekileceği tarih 30 Nisan 2028’dir. (Kaynak: EN IEC 61000-4-2:2025 belgesinin önsözü.)

“Uyumlaştırılmış” ne demek?

Bu sözcük teknik değil, hukukidir. Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği’ne göre uyumlaştırılmış standart, AB uyumlaştırma mevzuatını uygulamak amacıyla Avrupa Komisyonu’nun talebi üzerine kabul edilmiş bir Avrupa standardıdır. Böyle bir standardın uygulanması, ürünün yönetmeliğin temel gerekliliklerine uygun sayılması sonucunu doğurur; buna uygunluk karinesi denir.

Bunun iki sonucu vardır:

  • Bir standart teknik olarak çok iyi olsa da uyumlaştırılmış listede değilse bu karineyi sağlamaz.
  • Liste değişir. Avrupa Komisyonu’nun uygulama kararlarına eklenen ya da çıkarılan her satır, hangi baskının karine verdiğini değiştirir. Örneğin multimedya yayılımı için EN 55032:2015, EN 55032:2015/A11:2020 değişikliğiyle birlikte Komisyon Uygulama Kararı (AB) 2019/1326’da yer almıştır.

Güncel baskıyı nereden kontrol ederim?

  1. Avrupa Komisyonu: 2014/30/AB için uyumlaştırılmış standartların güncel listesini yayımlar.
  2. TSE: Türk standardı olarak yayımlanan sürümleri ve tarihlerini gösterir. Türkiye’deki yönetmelik kapsamında hangi standartların uyumlaştırılmış sayıldığını ilgili bakanlık yayınlarıyla birlikte kontrol edin.
  3. IEC ve CENELEC: Uluslararası ve Avrupa belgelerinin baskı ve geri çekilme bilgisi.
  4. Sözleşme ya da şartname: Bazı alanlarda geçerli revizyonu sözleşme belirler. Örneğin MIL-STD-461’in son baskısı H’dir (17 Nisan 2026) ve G’nin yerine geçer; sözleşmeler hangi revizyonun uygulanacağını ayrıca yazar.

Bir atfı kullanmadan önce kendinize şu soruları sorun: Yıl yazıyor mu? Ek ve düzeltmeler listelenmiş mi? Uyumlaştırılmış listede aynı baskı var mı? Raporunuzdaki baskı, deneyin yapıldığı tarihte geçerli miydi?

Sık yapılan yanlışlar

  • “CISPR 32 ile EN 55032 tamamen aynıdır.” Çoğu zaman aynıdır, ama Avrupa farkları ve farklı ek tarihleri olabilir.
  • “Yılsız atıf her zaman en güncel baskıdır.” Yıl yazılmamışsa hangi baskının kastedildiği açık değildir; metnin bağlamına ve sözleşmeye bakın.
  • “Uyumlaştırılmış, teknik olarak daha iyi demektir.” Hukuki durumu gösterir; teknik kaliteyle ilgili değildir.
  • “Eski rapor, yeni baskı çıkınca otomatik geçersizdir.” Geçiş süresine ve ilgili şarta bağlıdır; yetkili makamla teyit edin.

Ayrıca bakın

Kaynaklar

Son gözden geçirme: 16.11.2026.