EMC TürkiyeElektromanyetik uyumluluk bilgi sitesi

Otomotiv EMU: UN R10, CISPR 25, ISO 11452, ISO 7637 ve R100/R169 karışıklığı

Araç ve araç elektroniğinde EMU: yasal dayanak olarak UN R10, bileşen ve araç düzeyi test standart aileleri, besleme hattı geçici olayları ve R10, R100, R169 düzenlemelerinin birbirine karıştırılması.

Modern bir araçta onlarca elektronik kontrol ünitesi, sensör, motor ve radyo küçük bir hacimde yan yana çalışır. Hepsi, gürültülü bir 12 V veya 24 V beslemeden (ya da yüksek gerilimli çekiş bataryasından) beslenir. Bu yüzden otomotiv EMU’su üç katmandan oluşur: yasal gereklilik (tip onayı), uluslararası test standartları ve araç üreticisinin kendi şartnameleri. Bu yazı üç katmanı ve en sık karıştırılan üç BM düzenlemesini anlatır.

Araç düzeyi ve alt montaj (ESA) düzeyinde EMU kapsamı: R10, CISPR 25, ISO 11452, ISO 7637 yerleşimi

Şekil: Araç düzeyi ile elektrik/elektronik alt montaj (ESA) düzeyinde hangi düzenleme ve test standardının nerede durduğu (şematik).

Yasal katman: UN R10

UN R10, araçların ve elektrik/elektronik alt montajların (ESA) EMU gereklerini düzenleyen bir UNECE düzenlemesidir. 1958 Anlaşması’na ek düzenlemelerden biridir ve WP.29 forumu tarafından yönetilir. Onay, düzenlemeyi uygulayan ülkenin onay makamı tarafından, belirlenmiş bir teknik servisin testlerine dayanarak verilir. Onay, E işareti ve onay numarasıyla gösterilir.

  • Kapsam: 06 ve 07 serilerinde L, M, N, O, T, R ve S kategorisi araçlar ile bunlara yönelik bileşenler. Kategori tanımları R10’da değil, ayrı bir birleşik kararda yer alır.
  • 07 seri: 12 Haziran 2025’te yürürlüğe girdi. Araç bağışıklık testi 2 GHz’den 6 GHz’e uzatıldı, yeni bir modülasyon düzeni geldi, ESA bağışıklığı için yankılı oda yöntemi eklendi, otomatik sürüş ve acil çağrı sistemleri girdi. Şarj modu için konut ve konut dışı ortamlara ayrı iletilen yayılım sınırları getirildi.
  • Geçiş: Önceki serilerdeki onaylar geçerliliğini korur. 1 Eylül 2029’dan itibaren taraf ülkeler, önceki serilere göre yeni verilen onayları kabul etmek zorunda değildir.
  • Bağışıklık: 06 seri metninde zaten 20–2000 MHz bandının %90’ında 30 V/m ve bütün bantta en az 25 V/m istenir. 07 seri 2–6 GHz için ek düzey ekler.

Seviyeleri, bantları ve geçiş hükümlerini yalnızca UNECE’nin yayımladığı resmî metinden okuyun.

Test standartları ailesi

  • CISPR 25: Aracın kendi radyo alıcılarının (radyo, dijital yayın, navigasyon) aracın elektroniğinden korunmasını amaçlar. Bileşen, iletken demetiyle birlikte yer düzlemli bir tezgâhta, soğurucu kaplı bir ekranlı kabinde (ALSE) ölçülür. Demet tipik olarak 1,5 m uzunlukta ve yer düzleminden 50 mm yüksektedir. 12 V ve 24 V beslemede en sık 5 µH / 50 Ω yapay şebeke kullanılır. İletilen yayılım 150 kHz’den yaklaşık 108 MHz’e kadar, yayılan yayılım demetten 1 m uzaklıkta ölçülür. Sınır sınıfları 1’den 5’e kadardır, 5 en sıkıdır. Hangi sınıfın kullanılacağını standart değil, araç üreticisi belirler.
  • ISO 11452 serisi: Bileşen bağışıklığı. Kısım 2 ALSE, kısım 3 TEM hücresi, kısım 4 demet akımı enjeksiyonu (BCI), kısım 5 şerit hat, kısım 11 yankılı oda. R10 kısım 2, 3, 4 ve 5’e atıf yapar. 07 seride kısım 11 de eklenmiştir.
  • ISO 11451 serisi: Tam araç bağışıklığı. Araç büyük bir odada, işlevleri izlenirken dış ışınım kaynağına maruz bırakılır.
  • ISO 7637-2: 12 V ve 24 V besleme hatlarındaki iletilen geçici olaylar. Endüktif yük kesilmesi (darbe 1), hat endüktansı kaynaklı kesilmeler (2a, 2b), anahtarlama geçicileri (3a, 3b) ve marş sırasındaki gerilim çukuru (darbe 4). ISO 7637-3 besleme dışı hatlardaki kapasitif ve endüktif bağlanmayı kapsar.
  • ISO 10605: Otomotiv elektroniği için ESD. Araçta oturan insanı temsil etmek için farklı boşalma devreleri kullanır (örneğin 150 pF / 330 Ω ve 330 pF / 2 kΩ).
  • CISPR 12: Yol kenarındaki alıcıların (ev televizyonu, radyo) korunması. Araç düzeyi yayılım yöntemidir.

R10, R100 ve R169: üç farklı düzenleme

Bu üç numara sıkça karıştırılır, çünkü aynı projede birlikte geçebilirler. Ama konuları farklıdır.

  • R10: EMU. Araç ve ESA’nın yayılım ve bağışıklığını düzenler. Tek EMU düzenlemesi budur.
  • R100: elektrikli güç aktarımı güvenliği. Yüksek gerilimli araç (Bölüm I) ve şarj edilebilir enerji depolama sistemi (REESS, Bölüm II) için güvenlik gereklerini içerir. EMU gereği yoktur. 12/24 V’luk elektronik (ECU, ağ geçidi, kaydedici) kapsamında değildir. Ek 9C’deki mekanik şok darbe tabloları başka bir düzenlemece ödünç alınır (aşağıya bakın).
  • R169: ağır vasıtalar için olay veri kaydedici (EDR). M2, M3, N2 ve N3 kategorisini kapsar. Araç tip onayıdır: Kaydedici için ayrı bir bileşen onayı ve kaydedicinin üzerinde E işareti yoktur. Onay işareti araca verilir. R169’da EMU maddesi yoktur. Ancak hayatta kalma gereği için şok sınavında R100’ün Ek 9C’deki bileşen darbe tablosunu atıf yoluyla kullanır.

Pratikte şu soru çıkar: Bir otobüs için olay veri kaydedici donanımı “R10 ve R100” ister. Doğru okuma çoğunlukla şöyledir: Kaydedicinin elektroniği için R10’un ESA EMU testleri, kaydedicinin dayanımı için R169’un atıf yaptığı R100 Ek 9C mekanik şok darbesi. R100’ün güç aktarımı bölümleri uygulanmaz. Hangisinin kastedildiğini her zaman sorun.

Türkiye’de tip onayı yolu

Türkiye’de karayolu araçlarının tip onayında onay makamı ve piyasa gözetimi ve denetimi makamı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’dır. R10’a dayalı EMU gereği, tip onayı mevzuatının ek tablolarında yer alır. R10 için görevlendirilmiş teknik servislerin güncel listesi ve BM düzenlemelerinin Türkiye’deki güncel uygulama durumu için Bakanlığın duyurularına bakın.

Kısa test planı

  1. Hangi pazar? R10 onayı mı gerekli, yoksa yalnızca üretici şartnamesi mi?
  2. Hangi üretici şartnamesi (seviyeler, sınıflar, çalışma modları)?
  3. Yayılım: CISPR 25 iletilen ve yayılan.
  4. Bağışıklık: ISO 11452-2, -4 ve şartnamedeki yöntemler; ISO 7637-2/-3; ISO 10605.
  5. İşlevsel durum ölçütlerini ve izlemeyi önceden tanımlayın.

Biliyor muydunuz? UN R100’ün adı “elektrikli güç aktarımı güvenliği”dir ve metninde EMU gereği yoktur. Elektrikli araçların EMU gereği R10’dadır. R169 ise kaydedici için bağımsız onay vermez, araca onay verir. (Kaynak: UN R100 Rev.3 ve Değişiklik 1–5 ile UN R169 metinleri, 16.11.2026’da okundu.)

Ayrıca bakın

Kaynaklar

Son gözden geçirme: 16.11.2026.